Ministerie van Justitie en Veiligheid
Meer talent naar de sociale advocatuur

Hoe Creativity Pools samen met het Ministerie van Justitie en Veiligheid onderzocht wat rechtenstudenten tegenhoudt om voor de sociale advocatuur te kiezen en welke interventies de instroom kunnen vergroten.

De uitdaging

Veel organisaties kampen met personeelstekorten, maar binnen de sociale advocatuur raakt dit probleem direct aan de toegankelijkheid van het recht. Een groot deel van de Nederlandse bevolking is voor juridische ondersteuning afhankelijk van het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand. Tegelijkertijd staat de instroom van nieuwe sociaal advocaten onder druk. Het Ministerie van Justitie en Veiligheid vroeg Creativity Pools daarom te onderzoeken wat rechtenstudenten belemmert om voor de sociale advocatuur te kiezen. Daarbij speelden meerdere mogelijke oorzaken: financiële onzekerheid, een beperkt aantal stage- en opleidingsplekken en de geringe bekendheid van het vakgebied onder studenten. De centrale vraag werd daarmee: hoe kan de doorstroom van studenten naar de sociale advocatuur worden verbeterd?

Onze aanpak

Voor deze case werd een onderzoekstraject van twaalf weken opgezet, verdeeld over een verkenningsfase en een verdiepingsfase. In de eerste fase analyseerde het team bestaande onderzoeken, Kamerstukken en ontwikkelingen binnen de sociale advocatuur. Daarbij werd ook gekeken naar arbeidsmarktproblemen en oplossingen in andere maatschappelijke sectoren. Vervolgens werd een enquête uitgevoerd onder rechtenstudenten. In de tweede fase werd het onderzoek verdiept met interviews met studenten en sociaal advocaten. De bevindingen werden vertaald naar mogelijke oplossingen en besproken met betrokken partijen, waaronder studenten, advocaten, universiteiten, de VSAN en de NOvA. Zo werd niet alleen onderzocht waarom studenten afhaken, maar vooral waar concrete mogelijkheden liggen om de instroom te vergroten.

Domein

Onderwijs

Kerncijfers

  • 12 weken onderzoek
  • 100 rechtenstudenten namen deel aan de enquête
  • 9 diepte-interviews met studenten en beginnende sociaal advocaten
  • 2 centrale oplossingsrichtingen: bekendheid vergroten en meer opleidingsplekken creëren

Het onderzoeksteam

Het rapport werd opgesteld door Anja Sergeev, Isabelle van Mazijk, Shay Westzaan en Tim ’s Gravemade.

Het team combineerde deskresearch met kwantitatief en kwalitatief onderzoek. De enquête onder rechtenstudenten bracht bredere patronen in kaart. Vervolgens zorgden interviews met studenten en beginnende sociaal advocaten voor verdieping in hun ervaringen, verwachtingen en belemmeringen. Door deze perspectieven samen te brengen ontstond een beeld van zowel de aantrekkelijkheid van het vak als de structurele obstakels die studenten ervaren.

Belangrijkste inzichten

Uit het onderzoek kwamen meerdere terugkerende patronen naar voren.

De sociale advocatuur is onvoldoende zichtbaar

Studenten komen tijdens hun opleiding veel vaker in aanraking met commerciële dan met sociale advocatuur. 76% gaf aan tijdens de opleiding weinig tot geen contact te hebben gehad met de sociale advocatuur. Bij commerciële advocatuur gaf juist 52% aan vaak of zeer vaak contact te hebben gehad. Zelfs gastcolleges kwamen sterk uiteen: 21% had zo kennisgemaakt met sociale advocatuur, tegenover 60% met commerciële advocatuur.

Er is meer interesse dan het beeld doet vermoeden

Ongeveer een derde van de ondervraagde studenten had de sociale advocatuur nooit overwogen, maar bijna een even grote groep – 29% – overwoog juist wél een carrière in deze richting. Slechts 2% gaf al definitief aan voor de sociale advocatuur te kiezen. Dat laat een belangrijke kans zien: er bestaat een substantiële groep geïnteresseerde studenten die nog geen definitieve keuze heeft gemaakt.

Financiële zekerheid weegt zwaarder dan alleen salaris

Studenten kijken niet uitsluitend naar de hoogte van hun salaris. Vooral de mogelijkheid om hun loopbaan in loondienst te beginnen blijkt belangrijk. Voor studenten die de sociale advocatuur al overwegen, gaf ongeveer 64% aan eerder voor deze carrière te kiezen wanneer zij in loondienst kunnen starten. Tegelijkertijd vormt juist dit voor kleine sociale advocatenkantoren een risico door beperkte buffers en onstabiele inkomsten.

Impact en resultaten

Het project resulteerde in twee centrale oplossingsrichtingen: (1) de sociale advocatuur zichtbaarder maken en (2) meer plekken creëren waar geïnteresseerde studenten daadwerkelijk kunnen instromen. Voor de zichtbaarheid werden onder meer een College Tour, sterkere aanwezigheid bij studentenactiviteiten, samenwerking met universiteiten en rechtswinkels en een landelijke campagne voorgesteld. Het doel: studenten eerder en realistischer kennis laten maken met de maatschappelijke betekenis en dagelijkse praktijk van het vak. Daarnaast werd een collectieve organisatievorm voorgesteld die individuele sociale advocatenkantoren ondersteunt. Zo’n stichting kan recruitment en marketing bundelen, studenten koppelen aan passende kantoren en advocaat-stagiairs tijdens hun beroepsopleiding in loondienst nemen en detacheren. Daarmee wordt niet alleen interesse gecreëerd, maar ook een concrete route naar het beroep.  

Benieuwd wat we voor jou kunnen betekenen?
Neem dan contact met ons op.

Heb je een vraagstuk waar je mee verder wilt? We denken graag met je mee en verkennen welke aanpak het beste past.

Bel of mail ons

Adres

Of stuur ons een bericht